خرید تلویزیون دست دوم؛ پیکسل سوخته، نشت نور و سوختگی OLED

خرید تلویزیون دست دوم می‌تواند راهی برای رسیدن به صفحه‌ای بزرگ‌تر یا باکیفیت‌تر با بودجهٔ کمتر باشد، ولی ایرادهای مهم تلویزیون معمولاً در چند ثانیه نگاه سرسری پیدا نمی‌شوند. پیکسل سوخته، خط عمودی روی پنل، نشت نور از لبه‌ها یا ردّ لوگویی که روی صفحهٔ OLED مانده، فقط با تصویرهای مناسب دیده می‌شوند. این راهنما می‌گوید سر قرار چه تصویرهایی نشان دهید، چه چیزهایی را امتحان کنید و قیمت را بر چه پایه‌ای بسنجید.

پیش از قرار: مدل دقیق را بدانید

از فروشنده شمارهٔ مدل کامل را بخواهید؛ این شماره روی برچسب پشت تلویزیون و معمولاً در منوی تنظیمات هم هست. با آن می‌توانید مشخصات رسمی را در سایت سازنده ببینید: نوع پنل (LED/LCD یا OLED)، رزولوشن، تعداد و نوع درگاه‌های HDMI و سیستم‌عامل هوشمند.

دو سؤال دیگر را هم بپرسید: تلویزیون چند سال کار کرده و بیشتر برای چه استفاده شده است. اگر تلویزیون OLED است و ساعت‌ها روی یک شبکهٔ خبری با لوگو و زیرنویس ثابت یا بازی‌هایی با نوار ثابت روی صفحه کار کرده، باید با دقت بیشتری دنبال ردّ تصویر بگردید.

یک فلش USB با چند تصویر تمام‌رنگ (سفید، مشکی، خاکستری، قرمز، سبز و آبی) آماده کنید. اگر تلویزیون به اینترنت وصل شود، ویدیوهای آزمایش صفحه را هم می‌شود پخش کرد.

صفحه را با تصویرهای تمام‌رنگ بسنجید

تصویرهای تمام‌رنگ را یکی‌یکی تمام‌صفحه نشان دهید و از نزدیک و از چند زاویه نگاه کنید:

• پیکسل سوخته: روی زمینهٔ مشکی، نقطه‌های روشن ثابت؛ روی زمینهٔ سفید و رنگی، نقطه‌های تیره یا رنگی که تغییر نمی‌کنند.
• خط روی پنل: خط‌های باریک عمودی یا افقی که روی همهٔ تصویرها هستند، معمولاً نشانهٔ ایراد پنل‌اند و ایرادی کوچک نیستند.
• لکهٔ فشار و ترک: روی زمینهٔ سفید و خاکستری، لکه‌های تیره یا روشن نامنظم را ببینید.
• یکنواختی رنگ: روی زمینهٔ خاکستری، نوارهای تیره‌تر یا رنگ متفاوت در گوشه‌ها را بررسی کنید.

اگر تلویزیون سامسونگ است، می‌توانید از آزمون داخلی خود دستگاه هم کمک بگیرید. سامسونگ برای مدل‌های ۲۰۱۵ به بعد این مسیر را می‌گوید: Settings › Support › Device Care › Self Diagnosis › Picture Test. تلویزیون چند تصویر آزمایشی نشان می‌دهد و از شما می‌پرسد ایراد در آن‌ها دیده می‌شود یا نه. به گفتهٔ سامسونگ، اگر تصویر آزمایشی بی‌ایراد نمایش داده شود، مشکل احتمالاً از دستگاهی است که به تلویزیون وصل شده؛ پس ایرادی که در خود تصویر آزمایشی هم دیده می‌شود، به احتمال زیاد به خود تلویزیون برمی‌گردد.

نشت نور و ابری بودن در تلویزیون‌های LED

اتاق را تاریک کنید و یک صحنهٔ تاریک یا تصویر تمام‌مشکی پخش کنید. در تلویزیون‌های LED/LCD ممکن است بخش‌هایی از صفحه، به‌ویژه لبه‌ها، روشن‌تر دیده شوند. سامسونگ توضیح می‌دهد که مقداری ابری بودن صفحه پدیده‌ای رایج است و عیب به حساب نمی‌آید، و میزانش در هر تلویزیون فرق می‌کند. پس مسئله شدت آن است: لکهٔ روشن بزرگی که در صحنه‌های معمولی هم آزارتان می‌دهد، در قیمت اثر دارد.

سوختگی صفحه در OLED

ال‌جی دو پدیده را از هم جدا می‌کند. «ماندگاری تصویر» ردّ کم‌رنگی است که پس از عوض شدن تصویر روی صفحه می‌ماند و معمولاً پس از لحظه‌ای محو می‌شود. «سوختگی» (Burn-in) شکلی از ماندگاری تصویر است که بسیار بیشتر می‌ماند و معمولاً حتی هنگام پخش محتوای دیگر هم دیده می‌شود.

برای پیدا کردنش، تصویر تمام‌خاکستری و تمام‌سفید را نشان دهید و دنبال ردّ لوگوی شبکه، نوار زیرنویس یا اجزای ثابت بازی بگردید. ال‌جی در تلویزیون‌های OLED خود قابلیتی به نام Pixel Refresher (در مدل‌های تازه‌تر با نام Pixel Cleaning) دارد. به گفتهٔ ال‌جی، این قابلیت پس از مدتی تماشا، بعد از خاموش کردن تلویزیون خودکار اجرا می‌شود و یک ساعت یا کمی بیشتر طول می‌کشد؛ از منوی تنظیمات صفحهٔ OLED هم می‌شود آن را دستی اجرا کرد. اگر فروشنده می‌گوید «ردّ تصویر با این قابلیت رفع می‌شود»، این وعده را محک نزده قبول نکنید؛ تصمیم را بر پایهٔ آنچه همان روز می‌بینید بگیرید.

درگاه‌ها، صدا و ریموت

ریموت کنترل مشکی روی دستهٔ پارچه‌ای یک مبل، کنار پتوی بافتنی.

• HDMI: یک کنسول، لپ‌تاپ یا گیرنده را با کابل HDMI به همهٔ درگاه‌ها، یکی‌یکی، وصل کنید. درگاهی که تصویر نمی‌دهد یا قطع‌ووصل می‌شود را جدی بگیرید. اگر قرار است کنسول بازی به تلویزیون وصل کنید، راهنمای خرید PS5 دست دوم هم برایتان مفید است.
• USB و آنتن: فلش را در درگاه‌های USB بگذارید و گیرندهٔ داخلی را با آنتن امتحان کنید.
• صدا: صدا را تا حد بالا ببرید و دنبال خش‌خش، لرزش بدنه یا قطع یکی از بلندگوها بگردید.
• ریموت: همهٔ دکمه‌ها را امتحان کنید. اگر ریموت فرمان نمی‌دهد، ممکن است مشکل از باتری یا خود ریموت باشد؛ ولی پیش از خرید روشن کنید که ریموت اصلی سالم همراه دستگاه هست یا نه.
• وای‌فای و برنامه‌ها: تلویزیون هوشمند را به اینترنت وصل کنید و چند برنامه را باز کنید. سرعت منوها و بالا آمدن برنامه‌ها را ببینید.

نرم‌افزار، حساب‌ها و ریست کارخانه

نسخهٔ نرم‌افزار تلویزیون را در منوی تنظیمات ببینید و بپرسید آخرین بار کی به‌روزرسانی شده است. در مدل‌های قدیمی‌تر، ممکن است برخی برنامه‌ها دیگر پشتیبانی نشوند؛ اگر برنامهٔ خاصی برایتان مهم است، همان را سر قرار امتحان کنید.

از فروشنده بخواهید پیش از تحویل از حساب‌هایش خارج شود و تلویزیون را به تنظیمات کارخانه برگرداند. برای نمونه، سامسونگ در تلویزیون‌های جدیدش این مسیر را می‌گوید: Settings › General & Privacy › Reset، و رمز پیش‌فرض این بخش ۰۰۰۰ است. به گفتهٔ سامسونگ، این ریست همهٔ تنظیمات به‌جز تنظیمات شبکه را به حالت کارخانه برمی‌گرداند و پس از آن باید دوباره وارد برنامه‌ها شد. نام منوها در برندها و مدل‌های دیگر فرق می‌کند.

چک‌لیست سر قرار

1. شمارهٔ مدل روی برچسب پشت دستگاه را با آگهی و مشخصات رسمی تطبیق دهید.
2. بدنه و صفحه را برای ترک، خط‌وخش و ضربه نگاه کنید.
3. تصویرهای تمام‌رنگ را نشان دهید و دنبال پیکسل سوخته، خط و لکه بگردید.
4. در اتاق تاریک، نشت نور و ابری بودن صفحه را بسنجید.
5. در OLED، روی زمینهٔ خاکستری و سفید دنبال ردّ لوگو و اجزای ثابت بگردید.
6. در تلویزیون سامسونگ، آزمون Picture Test را اجرا کنید.
7. همهٔ درگاه‌های HDMI و USB و گیرندهٔ آنتن را امتحان کنید.
8. صدا را در حد بالا گوش دهید.
9. همهٔ دکمه‌های ریموت و اتصال وای‌فای را امتحان کنید.
10. ریست کارخانه و خروج فروشنده از حساب‌ها را ببینید و دربارهٔ فاکتور و گارانتی بپرسید.

چه چیزهایی قیمت تلویزیون کارکرده را تعیین می‌کند؟

اندازهٔ صفحه، نوع پنل (OLED یا LED/LCD)، رزولوشن و سال ساخت پایهٔ قیمت‌اند. بعد از آن سلامت پنل، شدت نشت نور یا ردّ تصویر، تعداد و نوع درگاه‌ها، سیستم‌عامل هوشمند و به‌روز بودن آن، داشتن ریموت اصلی، پایه یا براکت نصب، کارتن، فاکتور و گارانتی باقی‌مانده اثر دارند. خط روی پنل یا سوختگی آشکار معمولاً ارزش دستگاه را به‌شدت پایین می‌آورد، چون تعمیر پنل ساده نیست.

برای سنجیدن قیمت، آگهی‌های تلویزیون و پروژکتور در بازارک را با همان اندازه و نوع پنل مقایسه کنید. با جست‌وجوی روی نقشه هم آگهی‌های نزدیک خودتان را راحت‌تر پیدا می‌کنید؛ برای تلویزیون بزرگ، نزدیک بودن حمل را آسان‌تر و کم‌خطرتر می‌کند.

اشتباه‌های رایج

• دیدن تلویزیون فقط با یک برنامهٔ پرنور و شلوغ که ایرادهای صفحه را پنهان می‌کند.
• امتحان نکردن همهٔ درگاه‌های HDMI.
• قبول وعدهٔ «ردّ تصویر خودش می‌رود» برای صفحهٔ OLED.
• حمل تلویزیون بزرگ بدون محافظ مناسب و با فشار دست روی صفحه.
• پرداخت بیعانه پیش از دیدن دستگاه. نکات پیش از معامله و کلاهبرداری‌های رایج را پیش از قرار بخوانید.

پرسش‌های پرتکرار

چگونه تلویزیون دست دوم را تست کنیم؟

تصویرهای تمام‌رنگ را برای پیکسل سوخته و خط نشان دهید، در اتاق تاریک نشت نور را ببینید، در OLED دنبال ردّ تصویر بگردید، همهٔ درگاه‌ها و ریموت را امتحان کنید و صدا را در حد بالا گوش دهید.

پیکسل سوخته تلویزیون را چطور پیدا کنیم؟

تصویر تمام‌مشکی، تمام‌سفید و تک‌رنگ‌های قرمز، سبز و آبی را تمام‌صفحه نشان دهید و از نزدیک نگاه کنید. نقطه‌ای که روی همهٔ این تصویرها ثابت می‌ماند، پیکسل معیوب است.

سوختگی صفحه OLED چیست و چطور معلوم می‌شود؟

به گفتهٔ ال‌جی، سوختگی شکلی از ماندگاری تصویر است که مدت زیادی می‌ماند و حتی هنگام پخش محتوای دیگر دیده می‌شود. روی تصویر تمام‌خاکستری بهتر پیدا می‌شود.

نور ناهمگون صفحه در تلویزیون LED عیب است؟

سامسونگ می‌گوید مقداری ابری بودن صفحه رایج است و عیب شمرده نمی‌شود. ولی شدتش در هر دستگاه فرق دارد؛ اگر در صحنه‌های معمولی هم آزاردهنده است، آن را در قیمت حساب کنید.

جمع‌بندی

موفقیت در خرید تلویزیون دست دوم به این است که صفحه را با تصویر مناسب ببینید، نه با برنامه‌ای که فروشنده انتخاب کرده. یک فلش با چند تصویر تمام‌رنگ، یک کابل HDMI و ده دقیقه وقت، بیشتر ایرادها را آشکار می‌کند. اگر هم تلویزیون قبلی‌تان را می‌فروشید، می‌توانید در بازارک آگهی رایگان ثبت کنید و مدل دقیق و سالم بودن پنل را از ابتدا در آگهی بنویسید.

منابع

• Samsung: اجرای Picture Test در تلویزیون
• Samsung: تفسیر نتیجهٔ Picture Test
• Samsung: نور ناهمگون و ابری بودن صفحه
• LG: ماندگاری تصویر و سوختگی صفحه
• LG: فناوری‌های جلوگیری از ماندگاری تصویر در OLED و Pixel Refresher
• Samsung: ریست کارخانهٔ تلویزیون