خرید کولر گازی دست دوم؛ نوع گاز، اینورتر و نصب به دست متخصص

خرید کولر گازی دست دوم می‌تواند هزینهٔ سرمایش خانه را پایین بیاورد، ولی کولر گازی با بیشتر لوازم خانگی یک فرق اساسی دارد: سلامتش هم به خود دستگاه بستگی دارد و هم به باز کردن، جابه‌جایی و نصب دوباره. اسپلیتی که سالم کار می‌کرده، اگر بی‌دقت باز شود، ممکن است در خانهٔ شما با گاز کم و لوله‌های آسیب‌دیده راه بیفتد. این راهنما می‌گوید پیش از خرید چه بپرسید، سر قرار چه بسنجید و چرا هزینهٔ نصاب متخصص بخشی از قیمت است.

پیش از قرار: نوع گاز و مدل دقیق را بپرسید

هر دو یونیت پلاک مدل دارند و نوع گاز مبرد هم روی یونیت بیرونی درج می‌شود. دایکین در دفترچه‌اش تأکید می‌کند که هنگام نصب، جابه‌جایی یا تعمیر فقط از همان گازی استفاده شود که روی یونیت بیرونی آمده است. از فروشنده عکس این پلاک‌ها را بخواهید و گفت‌وگو را در چت داخل بازارک نگه دارید. نوع گاز را از روی یونیت بیرونی بفهمید و با مدل دقیق، ظرفیت سرمایش و مشخصات دیگر را از سایت سازنده پیدا کنید.

چرا نوع گاز مهم است؟

بسیاری از اسپلیت‌های قدیمی با گاز R22 کار می‌کنند. این گاز از دستهٔ HCFCهاست که طبق پروتکل مونترال در سراسر دنیا در حال حذف است. برای کشورهای در حال توسعه، طرف‌های این پروتکل حذف کامل تولید و مصرف HCFCها را تا سال ۲۰۳۰ تعیین کرده‌اند و فقط مقدار کمی را برای سرویس دستگاه‌های موجود تا ۲۰۴۰ مجاز دانسته‌اند.

آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا دو نکتهٔ کاربردی دربارهٔ دستگاه‌های R22 دارد: استفاده از آن‌ها ممنوع نیست، ولی جایگزینی «بی‌دردسر» برای این گاز وجود ندارد و گازهای جایگزین بدون تغییر قطعه‌های سیستم خوب کار نمی‌کنند. همین آژانس R410A را رایج‌ترین جایگزین R22 در دستگاه‌های جدیدتر معرفی کرده است؛ در بعضی مدل‌های تازه‌تر، از جمله برخی کولرهای دایکین، گاز R32 به کار رفته است. نتیجه برای خریدار این است که سرویس و شارژ کولر R22 در سال‌های آینده ممکن است سخت‌تر شود و این باید در قیمت حساب شود.

اینورتر یا معمولی؟

دایکین، سازندهٔ ژاپنی تهویه، تفاوت را این‌طور توضیح می‌دهد: در کولر معمولی کمپرسور فقط یک حالت کار دارد و دما را با خاموش و روشن شدن پیاپی کنترل می‌کند. در کولر اینورتر سرعت کمپرسور تغییر می‌کند و دستگاه به جای خاموش و روشن شدن، توانش را با نیاز اتاق تنظیم می‌کند؛ مثل چراغی که به جای کلید قطع و وصل، دیمر دارد. نتیجه، مصرف برق کمتر و دمای یکنواخت‌تر است.

اینورتر بودن را از روی مدل در سایت سازنده یا از روی برچسب‌های دستگاه بفهمید، نه از ادعای آگهی. در مقایسهٔ دو آگهی، اینورتر بودن یکی از عوامل مهم قیمت است.

چک‌لیست وارسی کولر گازی کارکرده سر قرار

بهترین حالت این است که کولر هنوز نصب باشد و بتوانید روشنش کنید.

1. سرمایش واقعی: دستگاه را روی سرمایش بگذارید و چند دقیقه صبر کنید. هوای خروجی یونیت داخلی باید آشکارا خنک باشد و یونیت بیرونی، یعنی فن و کمپرسور، باید به کار بیفتد.
2. صدا و لرزش: صدای تق، سایش یا لرزش شدید در یونیت بیرونی یا داخلی را جدی بگیرید.
3. فیلتر یونیت داخلی: درپوش جلو را باز کنید و فیلتر را ببینید. دایکین می‌گوید فیلتر گرفته کارکرد دستگاه را ناکارآمد می‌کند و انرژی هدر می‌دهد. فیلتر بسیار کثیف می‌تواند نشانهٔ نگهداری ضعیف باشد.
4. پره‌های کویل: پره‌های نازک فلزی کویل را در یونیت بیرونی ببینید. وزارت انرژی آمریکا برای صاف کردن پره‌های خم‌شده «شانهٔ پره» را پیشنهاد می‌کند؛ اگر پره‌ها در سطح وسیعی له یا پوسیده شده‌اند، پیش از خرید آن را با نصاب بررسی کنید.
5. زنگ‌زدگی و پایه: بدنه و پایهٔ یونیت بیرونی را ببینید. دایکین توصیه می‌کند بعد از استفادهٔ طولانی، پایه و بست‌های یونیت از نظر آسیب بررسی شود؛ پایهٔ آسیب‌دیده ممکن است باعث افتادن دستگاه شود.
6. تخلیهٔ آب: در حالت سرمایش، آب باید از شیلنگ تخلیه بیرون بیاید و از یونیت داخلی چکه نکند. وزارت انرژی آمریکا یادآوری می‌کند مجرای تخلیه را باید باز نگه داشت.
7. کنترل: کنترل از راه دور را امتحان کنید؛ همهٔ حالت‌ها و دکمه‌ها باید کار کنند.
8. لوله‌ها و کابل رابط: بپرسید لوله‌های مسی و کابل بین دو یونیت همراه دستگاه است یا نه، و طولشان چقدر است.

یونیت بیرونی کارکردهٔ یک کولر اسپلیت روی پایهٔ فلزی، بر دیوار آجری بالکنی رو به بام‌های شهر.

«گازش کم است» یعنی چه؟

دایکین در دفترچهٔ کولرهایش می‌گوید گاز مبرد در حالت عادی نشت نمی‌کند، ولی اگر دستگاه درست سرد یا گرم نمی‌کند، ممکن است علتش نشتی گاز باشد؛ و تا وقتی متخصص تأیید نکرده که نشتی تعمیر شده، نباید از دستگاه استفاده کرد. آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا هم توصیه می‌کند به جای اضافه کردن گاز به سیستمی که نشتی دارد، محل نشتی پیدا و تعمیر شود. پس «فقط یک شارژ گاز می‌خواهد» معمولاً یعنی جایی از مدار نشت دارد. این را در قیمت حساب کنید یا از خرید بگذرید. توضیح بیشتری دربارهٔ همین موضوع در راهنمای خرید یخچال دست‌دوم آمده است.

باز کردن و نصب: کار متخصص است

دایکین در دفترچهٔ کاربری‌اش صریح می‌گوید جابه‌جایی کولر دانش و مهارت تخصصی می‌خواهد و برای آن باید با فروشنده یا نمایندگی مشورت کرد. همین دفترچه توصیه می‌کند نصب و تعمیر را خودتان انجام ندهید، چون کار نادرست ممکن است به نشت آب، برق‌گرفتگی یا آتش‌سوزی برسد. برای برق کولر هم مدار جداگانه و کلید محافظ جان (جریان نشتی) را لازم می‌داند.

پس در خرید کولر گازی دست دوم، هزینهٔ باز کردن، جابه‌جایی و نصب دوباره به دست نصاب متخصص را از همان اول کنار قیمت دستگاه بگذارید. با فروشنده هم روشن کنید که باز کردن دستگاه را چه کسی انجام می‌دهد؛ بهتر است همان نصابی که دستگاه را در خانهٔ شما نصب می‌کند، آن را باز کند.

اشتباه‌های رایج

اشتباه اول، باز کردن کولر به دست کسی است که فقط آچار دارد. اسپلیتی که بی‌دقت باز شود، ممکن است گازش را از دست بدهد و لوله‌هایش آسیب ببیند.

دوم، خرید بدون دانستن نوع گاز است. سوم، اعتماد به ظاهر تمیز یونیت داخلی و ندیدن یونیت بیرونی که بیشتر از همه زیر آفتاب و باران بوده است. و آخری، انتخاب ظرفیت فقط بر اساس قیمت؛ کولری که برای اتاق کوچک است، فضای بزرگ را خنک نمی‌کند. ظرفیت مناسب را با نصاب و بر اساس متراژ، رو به آفتاب بودن و عایق‌بندی خانه بسنجید.

دربارهٔ زمان خرید هم یک نکتهٔ کلی: خرید در فصل سرد ممکن است فرصت بیشتری برای مقایسه و هماهنگی با نصاب بدهد، ولی امتحان کردن سرمایش در هوای سرد هم محدودیت‌های خودش را دارد.

قیمت کولر گازی کارکرده را چه چیزهایی تعیین می‌کند؟

• ظرفیت سرمایش و مناسب بودنش برای اتاق شما
• اینورتر یا معمولی بودن
• نوع گاز مبرد
• برند و در دسترس بودن قطعه و نمایندگی
• سن دستگاه، وضعیت کویل‌ها، زنگ‌زدگی و سابقهٔ تعمیر
• همراه بودن کنترل، لوله‌ها، کابل رابط و پایه

برای سنجیدن قیمت، نمونه‌های هم‌ظرفیت و هم‌نوع را در آگهی‌های کولر گازی و فن‌کوئل کنار هم ببینید. با جست‌وجوی نقشه‌ای آگهی‌های نزدیک را پیدا کنید و اگر مدل مناسب هنوز پیدا نشده، یک جست‌وجوی ذخیره‌شده بسازید. پیش از قرار هم نکات معاملهٔ امن را مرور کنید.

پرسش‌های پرتکرار

کولر گازی دست دوم بخریم یا نه؟

اگر نوع گاز، سرمایش و سلامت یونیت بیرونی را بسنجید و هزینهٔ نصب متخصص را هم حساب کنید، خرید اسپلیت کارکرده می‌تواند معقول باشد. بدون این‌ها، ریسک بالاست.

کولر گازی گازش تمام می‌شود؟

نه در حالت عادی. گاز در مدار بسته می‌چرخد و دایکین می‌گوید معمولاً نشت نمی‌کند. کم شدن گاز معمولاً نشانهٔ نشتی است، که باید پیدا و تعمیر شود.

کولر گازی اینورتر بهتر است؟

کولر اینورتر سرعت کمپرسور را با نیاز اتاق تنظیم می‌کند و به گفتهٔ دایکین مصرف انرژی کمتری دارد. ولی در خرید دست‌دوم، سلامت دستگاه و نصب درست را هم‌پای اینورتر بودن بسنجید.

جابه‌جایی کولر گازی را خودمان انجام دهیم؟

نه. دایکین می‌گوید جابه‌جایی دانش و مهارت تخصصی می‌خواهد و نصب و تعمیر نباید به دست خود کاربر انجام شود.

منابع

• آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا: پرسش‌های متداول دربارهٔ R22 و نشتی
• دبیرخانهٔ ازن سازمان ملل: برنامهٔ حذف HCFCها برای کشورهای مادهٔ ۵
• دایکین: فناوری اینورتر چیست
• دایکین: دفترچهٔ کاربری کولر اسپلیت
• وزارت انرژی آمریکا: نگهداری کولر